سه بار تمدید مذاکرات اتمی؛ در وین چه خبر است؟




دویچه ووله- توافق اتمی با ایران که بنا بود روز اول ژوئیه اعلام شود با سه بار تمدید مذاکرات حالا آخرین مراحل خود را طی می‌کند. رضا تقی‌زاده کارشناس سیاست خارجی از وقایعی می‌گوید که احتمالا در وین باعث تمدید سه باره مذاکرات شده است.

آخرین دور مذاکرات اتمی ایران با کشورهای ۵ به علاوه یک برای سومین بار تمدید شد. بنا بر آخرین گزارش‌ها این مذاکرات که ابتدا قرار بود روز اول ژوئیه به پایان برسد، تا ۱۳ ژوئیه ادامه خواهد داشت.

بنا بر آنچه در برخی رسانه‌ها منتشر شده، طرف ایرانی مدعی است که هیئت آمریکایی در آخرین لحظه‌ها تغییر موضع داده است. روزنامه گاردین به بسته‌ای پیشنهادی اشاره کرده که هیئت آمریکایی به ایران ارائه داده بود اما پس از ویدیو کنفرانس با باراک اوباما  در چهارشنبه شب، این بسته را از دستور کار خارج کرده است.

توئيت انگلیسی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران با این مضمون که "نمی‌توانید اسب‌ها را در میانه مسابقه عوض کنید" نیز بنا بر تحلیل گاردین اشاره به همین موضوع دارد.

از سوی دیگر طرف مقابل نیز ایران را متهم می‌کند که در آخرین لحظات موضوع جدیدی را به میان کشیده و آن رفع تحریم تسلیحاتی این کشور است که ظاهرا تا کنون در مذاکرات مطرح نبوده است.

از آنجا که جزئیات بسیار کمی از این مذاکرات به بیرون درز می‌کند، تحلیل‌ها تنها بر گمانه‌زنی و اطلاعات اندکی که به بیرون درز کرده استوار هستند.

رضا تقی‌زاده تحلیلگر سیاسی مقیم گلاسکو در گفت‌وگو با دویچه‌وله می‌گوید تغییر مواضع آمریکا نمی‌تواند خیلی بر روند مذاکرات تاثیر بگذارد بلکه به نظر او این انعطاف‌پذیری جمهوری​ اسلامی​ست که می​تواند مذاکرات را به نتیجه برساند و یا آن را از رسیدن به نتیجه باز دارد.

این کارشناس در عین حال تاکید می‌کند که ناهماهنگی بین اعضای گروه ۵ به علاوه یک باعث گلایه‌مندی ایران شده است. اشاره او به موافقت روسیه و چین با برداشتن تحریم تسلیحاتی ایران در مقابل مخالفت بریتانیا، فرانسه، آلمان و آمریکاست.

برداشتن تحریم تسلیحاتی، حق ایران است

در مورد خواست جدید ایران مبنی بر برداشته شدن تحریم‌های تسلیحاتی، آقای تقی‌زاده تا حدی حق را به جمهوری اسلامی داده می‌گوید: «ایران ۱۵ کشور در همسایگی خودش دارد که از این میان بیش از ۸ کشور با ایران دارای اختلافات ارضی هستند و تقویت بنیه نظامی ایران یک ضرورت دفاعی​ست. اگر دندان اتمی جمهوری اسلامی را می​کشند، حداقل بایستی به ایران شانس برخورداری از ظرفیت دفاعی را بدهند. از این موضع چین و روسیه هم دفاع می​کنند و ایران با برخوردی از مواضع روسیه و چین، حالا امکان اصرارورزی بیشتری را به طرف مقابل دارد، برای گرفتن امتیازات بیشتر در آخرین روزهای باقی مانده از عمر مذاکرات.»
گذشته از توان دفاعی ایران در منطقه و در مقابل تهدیدها‌ی احتمالی، نکته دیگری که برخی تحلیل‌گران به آن اشاره می‌کنند، مبارزه ایران با "دولت اسلامی" یا داعش است. اگر قرار بر این باشد که آمریکا از توان نظامی ایران برای مقابله با گروه "دولت اسلامی" استفاده کند، این پرسش پیش می‌آید که چرا آمریکا با رفع تحریم‌های تسلیحاتی ایران که می‌تواند قدرت نظامی این کشور را در مقابله با داعش افزایش دهد مخالف است.

رضا تقی‌زاده در پاسخ به این پرسش به دو نکته اشاره می‌کند؛ اول آنکه آمریکا از آشکار کردن همکاری‌اش با ایران در مقابله با داعش به شدت پرهیز دارد و با آنکه می‌داند "اگر قرار باشد داعش بدون حضور چکمه​های آمریکایی به موضوعی خاتمه​ یافته​ تبدیل شود، حضور فعال جمهوری اسلامی در این مورد ضروری است" ولی از رسانه‌ای کردن این همکاری می‌پرهیزد.

نکته دوم نارضایتی کشورهایی مثل اسرائيل و عربستان از توانمند شدن نظامی ایران است. علاوه بر اینها به نظر آقای تقی‌زاده حزب جمهوریخواه آمریکا و نمایندگان کنگره نیز نظر مساعدی نسبت به رفع تحریم تسلیحاتی ایران ندارند.

فرانسه، هم‌موضع با اسرائیل و عربستان

البته بر سر میز مذاکرات هم کشورهایی هستند که در کنار عربستان و اسرائيل قرار می‌گیرند؛ از جمله فرانسه. آقای تقی‌زاده با اشاره به مواضع تا کنونی لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه در مذاکرات اتمی و نقش بازدارنده‌ی او در توافق ژنو در سال ۲۰۱۳، می‌گوید: «این بار هم به نظر می​رسد با توجه به بازار خوبی که فرانسه در عربستان دارد و با توجه به مناسبات کاری که بین دولت کنونی فرانسه و اسراییل وجود دارد، فرانسه نگاهی تندتر از آمریکا در قبال مذاکرات در پیش گرفته و اگر دولت آمریکا ​بخواهد در مقابل جمهوری اسلامی انعطاف بیشتری نشان دهد، فرانسوی​ها تا حدودی ضوابط محکم​تری را خواستار هستند. به نظر می​رسد که دیپلمات ارشد اروپا خانم موگرینی هم به نوعی در کنار فرانسه قرار گرفته است.»

رضا تقی‌زاده به عنوان شاهد مدعایش به درگیری لفظی ظریف و موگرینی در وین اشاره می‌کند که در جریان آن وزیر خارجه ایران خطاب به مسئول سیاست خارجی اروپا گفته بود: «هرگز با یک ایرانی به زبان تهدید صحبت نکنید».

این جدال لفظی البته با دعوت ظریف از خانم موگرینی به صرف شامی ایرانی در همان شب خاتمه یافت.

آقای تقی‌زاده این اختلاف نظرها را عادی دانسته و معتقد است نمی‌تواند مانع حصول توافق شود چرا که در سال ۲۰۱۳ هم با وجود همین اختلافات و علیرغم مخالفت جدی فرانسه در نهایت توافق ژنو امضا شد.

مصوبه کنگره؛ مانعی نه چندان جدی بر سر راه توافق

بر اساس مصوبه اخیر کنگره آمریکا ، در صورتی که توافق اتمی با ایران تا پایان روز ۹ ژوئیه عملی می‌شد، کنگره یک ماه پس از آن نظرش را درباره آن به اوباما اعلام می‌کرد.

اما در صورتی که این توافق در فاصله ۱۰ ژوئیه تا ۷ سپتامبر امضا شود، کنگره دو ماه فرصت خواهد داشت تا تایید نهایی آن را به دولت آمریکا بدهد. این یعنی از امروز تا ۷ سپتامبر هر زمانی که توافق امضا شود تا دو ماه پس از آن خبری از رفع تحریم‌های آمریکا علیه ایران نخواهد بود و پس از آن هم با توجه به مدتی که برای عملی شدن رفع تحریم لازم است ممکن است این زمان تا ۴ ماه به درازا بکشد.

رضا تقی‌زاده اما معتقد است در صورتی که اوباما بتواند یک توافق قابل‌قبول و خوب ارائه کند و کنگره روی اصول این توافق ایراد جدی نداشته باشد، شاید اوباما از طریق گفت​وگو با رهبران سنا و رهبران مجلس نمایندگان آن​ها را قانع کند که مطابق با تعداد روزهای اضافه​شده بر زمان انقضا، یعنی از ۹ ژوئیه تا مثلا ۱۳ ژوئیه، چهار روز بر یک ماهی که قبلا در مصوبه مورد تصویب قرار گرفته بود، اضافه کنند.

وی اضافه می‌کند: «ولی در صورتی که نمایندگان کنگره اصرار داشته باشند برای چوب لای چرخ مذاکرات گذاشتن، این زمان دو ماهه حداقل برابر با چهارماه محروم بودن جمهوری اسلامی خوهد بود از دریافت امتیازاتی که در نتیجه لغو تحریم​ها به دست می‌آورد. یعنی اگر درآمد نفتی ایران مثلا قرار است امروز آزاد شود، ۴ ماه دیگر آزاد خواهد شد و این مشکل بسیار جدی در راه مذاکرات است.»

شانس توافق بسیار بالاست

با این همه آقای تقی‌زاده معتقد است با توجه به انعطاف‌پذیری کنگره و نفوذی که رئیس جمهور آمریکا می‌تواند روی قانون‌گذاران داشته باشد، این موضوع مشکل چندان جدی‌ای نخواهد بود.

از طرف دیگر او معتقد است اگر واقعا این موضوع جدی بود، ایران با تمدید مذاکرات موافقت نمی‌کرد چون می‌دید که این تمدید زیان سنگینی برایش خواهد داشت.

رضا تقی‌زاده با توجه به شرایط منطقه در مجموع معتقد است شانس رسیدن به توافق بسیار بیشتر از ۵۰ درصدی است که اوباما دو روز پیش اظهار کرد. او می‌گوید: «طرفین مذاکره به این نتیجه رسیده​اند که هزینه​های ترک مذاکرات در این لحظه بسیار بیشتر از امتیازات کوچکی خواهد بود که در نتیجه ادامه مذاکرات به​دست می​آورند و احتمال اینکه در طول ساعت​ها و روزهای آینده مذاکرات به نتیجه مثبت برسد، از دید من زیادتر است.»

در آخرین لحظات تهیه این مطلب محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران اعلام کرد که مذاکرات وین در روزهای تعطیل آخر هفته نیز ادامه خواهد داشت.


السبت 11 يوليوز 2015
هدهد
           

هدهد نیوز | سیاست | اقتصاد | مسائل ملي | جامعه وحقوق | ادبيات | دانش و فن آورى | زنان ومردان | ورزش | ديدكاه | گفتگو | فرهنگ و هنر | تروريسم | ستاره ها | محيط زيست | گوناگون | ميراث | ويدئو | سلامت | سرگرمى