بهروز بیات: صحبت​های خامنه ​ای بسیار ستیزه​جویانه و در واقع نوعی دبه درآوردن روی توافقی است که در لوزان صورت گرفته


​خامنه‌ای اجازه بازدید از تاسیسات نظامی ایران را نمی‌دهد. غرب آن را جزو توافق لوزان می‌داند. پروتکل الحاقی راه‌حلی بینابینی را پیش رو گذاشته. بهروز بیات می‌گوید در صورت نپذیرفتن این پروتکل، احتمال توافق بسیار کم می‌شود.



بنابه گزارش رادیو دویچه ووله، آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، روز چهارشنبه (۳۰ اردیبهشت، ۲۰ مه) طی سخنرانی در دانشگاه نظامی امام حسین در تهران و در جمع دانشجویان افسری و تربیت پاسداری گفت: «اجازه نمی دهیم از هیچیک از مراکز نظامی ایران هیچگونه بازرسی از سوی بیگانگان صورت بگیرد».
یک روز بعد، حسن روحانی رئیس جمهوری ایران نیز در سخنرانی‌اش در تبریز سخنان خامنه‌ای را تایید کرد و گفت: «هرگز توافقی را امضا نمی‌کنیم که به کسی اجازه دسترسی به اسرار علمی و نظامی کشور را بدهد.»
سخنان خامنه‌ای با واکنش وزارت امور خارجه آمریکا روبرو شد. ماری هارف، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا چند ساعتی پس از انتشار سخنرانی خامنه‌ای گفت: «بازرسی از تأسیسات نظامی ایران بخش مهمی از هرگونه معامله‌ای با ایران بر سر برنامه هسته‌ای این کشور خواهد بود.»
مجادله بر سر چیست؟ حق با کدام طرف است؟ آیا واقعا بازرسی از تاسیسات نظامی ایران جزو مفاد توافق لوزان بوده؟ آیا ایران در حال "دبه درآوردن" است؟
بهروز بیات، مشاور پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در گفت‌وگو با دویچه‌وله (فارسی) توضیح می‌دهد که کار اصلی صورت گرفته در لوزان، تبیین و تدقیق خط قرمزهای دو طرف بوده است. یکی از این خطوط قرمز برای غرب ادامه غنی‌سازی اورانیوم در ایران بوده که با شرط اطمینان از صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی ایران آن را پذیرفته است.
به گفته این کارشناس، راه اطمینان غرب از صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی ایران هم پذیرش پروتکل الحاقی است. ایران به طور داوطلبانه در دوران دولت خاتمی این پروتکل را امضا کرد اما تا این عهدنامه در مجلس ایران به تصویب نرسد، لازم‌الاجرا نخواهد بود.
پروتکل الحاقی این امکان را به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌دهد که بیش از گذشته از تاسیسات اعلام‌شده اتمی ایران بازدید کند. بر اساس این مقاوله‌نامه، آژانس همچنین اجازه دارد از تاسیساتی که مواد هسته‌ای در آنها نیست اما مرتبط با برنامه اتمی ایران هست نیز بازدید کند.
سومین امکانی که پروتکل الحاقی به آژانس می‌دهد و الان محل مناقشه است، امکان بازدید از مراکز نظامی است. بهروز بیات اما تاکید می‌کند که این بدان معنا نیست که آژانس هروقت دلش خواست می‌تواند از تاسیسات نظامی ایران بازدید بکند، بلکه تحت شرایط معینی این دیدارها باید صورت بگیرد.
آقای بیات می‌گوید: «در مقدمه پروتکل الحاقی آمده که آژانس باید فعالیت​هایش را در ارتباط با پروتکل الحاقی در حد حداقل نگه دارد برای اینکه مزاحم آن کشور نشود؛ چه به لحاظ تکنولوژی چه به لحاظ حاکمیت ملی. در این مقدمه همچنین آمده که آژانس نمی​تواند همین طوری هر وقت خواست از این مراکز بازدید کند بلکه به این ترتیب است که هرآینه نهادی؛ چه عادی و چه نظامی، مورد شک​ آژانس قرار بگیرد، می​تواند از دولت مربوطه و در اینجا از ایران درخواست بازدید از آنجا را بکند.
 
برداشتن تحریم‌های سازمان ملل، موکول به پذیرش پروتکل الحاقی
پروتکل الحاقی تنها برای اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی ایران مهم نیست بلکه به گفته بهروز بیات، پذیرش این مقاوله‌نامه برای رفع تحریم‌های سازمان ملل نیز اهمیت دارد.
آقای بیات در این باره می‌گوید: «علت این که پرونده ایران از آژانس به شورای امنیت سازمان ملل داده شد، این بود که آژانس از پاسخ​های ایران راضی نبود. یکی از درخواست‌های آژانس از ایران پیوستن به پروتکل الحاقی بود. حالا برای آنکه شورای امنیت قطعنامه‌هایی را که علیه ایران صادر کرده ملغی کند، شرطش این است که اقلا به​طور صوری آژانس اعلام کند که برنامه هسته​ای ایران مسالمت​آمیز است. از این نقطه نظر هر جوری بچرخانیم به پروتکل الحاقی ارتباط پیدا می​کند و عملا ایران هم متوجه این موضوع بوده و در مذاکرات لوزان این را ملحوظ کرده است».
 
نپذیرفتن پروتکل الحاقی از سوی ایران به معنای عدم توافق است
ظاهرا همه چیز زیر سر پروتکل الحاقی است. با این اوضاع اگر ایران در آخرین لحظات حصول توافق از پذیرش پروتکل الحاقی سر باززند، چه اتفاقی می‌افتد؟
بهروز بیات معتقد است در این صورت احتمالا توافقی در کار نخواهد بود: «آژانس بین​المللی انرژی اتمی، سالهاست اعلام کرده که شرط اینکه ما بتوانیم اعلام کنیم برنامه هسته​ای ایران صرفا صلح​آمیز است، این است که ایران به پروتکل الحاقی بپیوندد. و دیگر اینکه در توافق​نامه یا در بیانیه لوزان پذیرفتن و اجرای پروتکل الحاقی جزو شرایط است. یعنی به​طور قطع می​توان گفت چنانچه ایران به پروتکل الحاقی نپیوندد، امکان توافقی هم وجود نخواهد داشت​.»
البته بیات امیدوار است که خامنه‌ای این سخنان را تنها برای حامیان داخلی خود گفته باشد و قصد تاثیرگذاری بر مذاکرات را نداشته باشد اما معتقد است اگر چنین نباشد، سخنان خامنه‌ای می‌تواند بسیار خطرناک باشد: «صحبت​های آقای خامنه​ای بسیار ستیزه​جویانه بود. این موضوعی که ابدا حق بازرسی از مراکز نظامی ما وجود ندارد، در واقع نوعی دبه درآوردن روی توافقی است که در لوزان صورت گرفته و ازجمله مفاد آن پذیرش پروتکل الحاقی​ست.»
بهروز بیات می‌گوید برداشت او این است که خامنه‌ای مایل است تحریم‌ها برداشته شوند بدون اینکه هیچ تغییر رفتاری در ایران روی دهد و این به نظر بیات، غیرممکن است.

الخميس 21 ماي 2015
هدهد
           

هدهد نیوز | سیاست | اقتصاد | مسائل ملي | جامعه وحقوق | ادبيات | دانش و فن آورى | زنان ومردان | ورزش | ديدكاه | گفتگو | فرهنگ و هنر | تروريسم | ستاره ها | محيط زيست | گوناگون | ميراث | ويدئو | سلامت | سرگرمى